Rozprawy

Kazimierz Twardowski

6,99 

Format: PDF
Liczba stron: 35
Data wydania: 2021
ISBN: 978-83-66941-97-7
Licencja: Plik

Opis

Kazimierz Twardowski, Rozprawy – ebook

Rozprawy to zbiór czterech prac wybitnego polskiego filozofa, profesora Kazimierza Twardowskiego (1866-1938). W skład niniejszego wydania wchodzą następujące rozprawy: Historyczne pojęcie filozofii; O naukach apriorycznych czyli racjonalnych (dedukcyjnych) i naukach aposteriorycznych czyli empirycznych (indukcyjnych); Czy człowiek postępuje zawsze egoistycznie?; Pesymizm i optymizm.

Fragmenty

Pojęciu dogmatycznemu czyli programatycznemu filozofii, orzekającemu, czym filozofia być winna, prelegent przeciwstawia pojęcie historyczne, określające, czym filozofia była i jest. Historyczne pojęcie filozofii musi posiadać taką treść, by zakres jego obejmował wszystko, co w dziejach umysłowości ludzkiej zdobyło sobie prawo obywatelstwa pod nazwą filozofii. W treść tego pojęcia nie może zatem wchodzić wyłącznie ani cecha naukowości, ani nienaukowości, ani wyłącznie cecha teoretyczności, ani praktyczności, lecz taka cecha, która by się drogą determinacji w tych wszystkich kierunkach dała uszczególnić.

Historyczne pojęcie filozofii

Podziału nauk można dokonać według różnych punktów widzenia czyli według różnych tzw. zasad podziału. Na przykład Franciszek Bacon dzieli je na nauki, oparte na pamięci, na wyobraźni i na rozumie, biorąc za zasadę czyli podstawę podziału władze umysłowe, na których jego zdaniem nauki się opierają. Według innych punktów widzenia dzieli się nauki na teoretyczne i praktyczne, albo na teoretyczne i normatywne; dalej na nauki humanistyczne i przyrodnicze itp. Z punktu widzenia metodologicznego rozróżnia się nauki dedukcyjne i indukcyjne, z punktu widzenia epistemologicznego nauki aprioryczne czyli racjonalne, tj. oparte na rozumie i rozumowaniu i nauki aposterioryczne czyli empiryczne, oparte na doświadczeniu i spostrzeganiu, przy czym zwykle utożsamia się nauki aprioryczne z dedukcyjnymi, aposterioryczne zaś z indukcyjnymi.

O naukach apriorycznych czyli racjonalnych (dedukcyjnych) i naukach aposteriorycznych czyli empirycznych (indukcyjnych)

Nieraz można zarówno w rozmowie potocznej jak też w książkach mniej lub więcej poważnych spotkać się z twierdzeniem, jakoby jedyną sprężyną działania ludzkiego był egoizm, jakoby więc człowiek wszystko, cokolwiek czyni, czynił z pobudek egoistycznych. Zdanie to wypowiedział m.in. Larochefoucauld w swych Reflexions ou Sentences et maximes morales (1665). Dowodzi on, że nawet takie czyny, które przedstawiają się pozornie jako skrajne przeciwieństwo egoizmu, przecież w gruncie rzeczy są jego wypływem, ponieważ człowiek po prostu nie może inaczej działać, jak właśnie z pobudek egoistycznych. Pogląd ten, twierdzący, że postępowanie ludzkie z konieczności ma na celu własne zadowolenie, znany jest pod nazwą hedonizmu psychologicznego, dla odróżnienia od hedonizmu etycznego, tj. nauki, iż postępowanie ludzkie powinno mieć na celu własne zadowolenie.

Czy człowiek postępuje zawsze egoistycznie?

Dużo się dzisiaj mówi o pesymizmie. O optymizmie mniej. Pesymizm zdaje się bowiem należeć do inwentarza naszych czasów. Utwory poetów modernistycznych bywają zwykle nastrojone na nutę pesymistyczną, a i poza poezją dosyć jest pesymizmu w świecie dzisiejszym. Szybki w ostatnich czasach wzrost liczby samobójstw kładzie się także zwykle na karb rozwielmożniającego się coraz więcej pesymizmu, a czasem daje się słyszeć skarga, że pesymizm zaraził sobą nawet młodzież, której cechą bywał dawniej przecież niewątpliwie płomienny optymizm.

Pesymizm i optymizm

Spis treści

  • Przedmowa 5
  • Historyczne pojęcie filozofii 7
  • O naukach apriorycznych czyli racjonalnych (dedukcyjnych) i naukach aposteriorycznych czyli empirycznych (indukcyjnych) 9
  • Czy człowiek postępuje zawsze egoistycznie? 23
  • Pesymizm i optymizm 30